Форекс зах зээл нь дэлхийн хамгийн том, хамгийн хөрвөх чадвартай санхүүгийн зах зээл бөгөөд өдөр бүр хэдэн их наяд ам.долларын арилжаа явагддаг. Энэхүү зах зээл нь 24 цагийн турш тасралтгүй ажилладаг бөгөөд банк, санхүүгийн байгууллага, корпораци, хөрөнгө оруулагчид болон хувь арилжаачид идэвхтэй оролцдог. Валютын ханшийн тасралтгүй хэлбэлзэл нь боломж ба эрсдэлийг зэрэг авчирдаг тул энэ зах зээлд амжилттай оролцохын тулд онолын мэдлэг, практик ойлголт, сахилга бат, стратеги зайлшгүй шаардлагатай.

Энэ нийтлэлд валютын хослолын ойлголтын талаар дэлгэрэнгүй тайлбарлаж, танд зөв суурь ойлголт, бодит хэрэглээ, стратегийн сэтгэлгээ өгөхийг зорилоо. Форекс зах зээлд амжилт гаргах нь зөвхөн аз биш, харин системтэй мэдлэг дээр суурилсан шийдвэр гаргалт гэдгийг ойлгох нь чухал.

1. Валютын хослолын үндэс ойлголт

Форекс зах зээл дээр арилжаа хийхэд та бодитоор нэг валютыг нөгөөгөөр сольж байна гэсэн үг. Үүнийг валютын хослол гэж нэрлэдэг бөгөөд бүх арилжаа хоёр валютын харьцаан дээр суурилдаг. Жишээлбэл EUR/USD гэдэг нь евро болон ам.долларын харьцааг илэрхийлдэг бөгөөд дэлхий дээрх хамгийн их арилжаалагддаг хослол юм.

Валютын хослол нь дараах бүтэцтэй:

• Суурь валют (Base currency) – арилжааны эхний валют
• Иш татсан валют (Quote currency) – хоёр дахь валют

Энэ ойлголтыг илүү гүнзгий авч үзвэл, суурь валют нь таны худалдаж авч буй валют, харин иш татсан валют нь төлбөрийн хэрэгсэл болдог. Өөрөөр хэлбэл EUR/USD-ийг худалдаж авч байна гэдэг нь евро худалдаж авч, ам.доллараар төлж байна гэсэн үг юм.

Хэрэв EUR/USD = 1.10 гэж байвал 1 евро = 1.10 ам.доллар гэсэн үг юм.

Энэ тоо өөрчлөгдөх бүрт арилжаачдын ашиг, алдагдал үүсдэг. Жишээлбэл, хэрэв та EUR/USD-ийг 1.10 дээр худалдан авч, 1.12 дээр зарвал ханшийн өсөлтөөс ашиг олно. Харин буруу таамаглаж ханш унавал алдагдал хүлээнэ.

Арилжаачид валютын хослолын үнийн хөдөлгөөнийг pip (price interest point) гэх нэгжээр хэмждэг. Pip нь ихэвчлэн 0.0001 нэгжийн өөрчлөлтийг илэрхийлдэг бөгөөд энэ нь арилжааны нарийвчлал, эрсдэлийн хэмжилтэд чухал үүрэгтэй.

Мөн lot хэмжээ гэдэг ойлголт бий. Энэ нь таны арилжааны хэмжээг илэрхийлдэг бөгөөд стандарт lot, mini lot, micro lot гэх мэт төрөлтэй. Lot хэмжээ нь ашиг, алдагдлын хэмжээнд шууд нөлөөлдөг тул арилжаачин бүр үүнийг маш сайн ойлгож, өөрийн эрсдэлийн стратегид нийцүүлэн ашиглах ёстой.

2. Валютын хослолын үндсэн төрлүүд

Форекс зах зээл дээрх валютын хослолуудыг ерөнхийд нь гурван төрөлд хуваадаг бөгөөд энэ ангилал нь арилжаачдад зах зээлийг илүү ойлгомжтой болгох зорилготой.

Major хослолууд

Эдгээр нь хамгийн их арилжаалагддаг, хамгийн өндөр хөрвөх чадвартай валютын хослолууд юм. Ихэнх major хослолууд ам.доллар оролцсон байдаг нь АНУ-ын эдийн засгийн нөлөөллийг илэрхийлдэг.

Жишээ:

• EUR/USD
• GBP/USD
• USD/JPY

Major хослолууд нь spread бага, зах зээлийн мэдээлэл их, техник болон суурь анализ хийхэд илүү ойлгомжтой байдаг. Иймээс шинээр эхэлж буй арилжаачид эхлээд эдгээр хослолууд дээр төвлөрөх нь илүү үр дүнтэй.

Эдгээр хослолууд дээр том институциональ оролцогчид идэвхтэй байдаг тул зах зээлийн хөдөлгөөн илүү логик, системтэй байх хандлагатай. Энэ нь арилжаачдад анализ хийхэд давуу тал болдог.

Minor хослолууд

Эдгээр нь ам.доллар оролцоогүй боловч том эдийн засгийн валютуудыг багтаасан байдаг.

Жишээ:

• EUR/GBP
• EUR/AUD
• GBP/JPY

Minor хослолууд нь major-оос арай бага хөрвөх чадвартай ч тодорхой нөхцөлд маш сайн боломж олгодог. Ялангуяа тодорхой бүс нутгийн эдийн засгийн мэдээ гарч байгаа үед эдгээр хослолууд идэвхждэг.

Жишээлбэл, Европын Төв банк болон Их Британийн Төв банкны бодлогын ялгаа EUR/GBP дээр хүчтэй хөдөлгөөн үүсгэдэг. Ийм нөхцөлд зөв анализ хийсэн арилжаачин өндөр ашиг олох боломжтой.

Exotic хослолууд

Эдгээр нь хөгжиж буй орнуудын валют оролцсон хослолууд юм.

Жишээ:

• USD/TRY
• USD/THB
• EUR/ZAR

Exotic хослолууд нь өндөр spread, бага хөрвөх чадвар, өндөр volatility-тай байдаг. Энэ нь ашиг олох боломжийг нэмэгдүүлдэг ч эрсдэлийг мөн адил ихэсгэдэг.

Эдгээр хослолууд дээр арилжаа хийхэд улс төрийн тогтворгүй байдал, инфляци, төв банкны бодлого зэрэг хүчин зүйлс маш хүчтэй нөлөөлдөг. Тиймээс туршлагатай арилжаачид л илүү ашиглах нь зөв.

3. Валютын хослолыг хэрхэн зөв сонгох вэ?

Форекс арилжаанд амжилт гаргахын тулд зөв валютын хослол сонгох нь стратегийн эхний алхам юм. Буруу хослол сонговол хамгийн сайн стратеги ч үр дүнгүй болох магадлалтай.

Хөрвөх чадвар (Liquidity)

Хөрвөх чадвар өндөр байх нь арилжааг хурдан, бага зардлаар гүйцэтгэх боломжийг олгодог. EUR/USD зэрэг хослолууд дээр захиалга шууд биелэх магадлал өндөр байдаг.

Бага хөрвөх чадвартай хослол дээр slippage үүсэх магадлал их байдаг. Энэ нь таны хүссэн үнээр арилжаа биелэхгүй байх эрсдэл юм.

Volatility (Хэлбэлзэл)

Хэлбэлзэл нь ашиг олох боломжийг тодорхойлдог. Хэт бага хэлбэлзэлтэй зах зээл дээр ашиг олох боломж хязгаарлагдмал байдаг бол хэт өндөр хэлбэлзэлтэй зах зээл дээр эрсдэл нэмэгддэг.

GBP/JPY зэрэг хослолууд нь “high volatility” гэдгээрээ алдартай. Ийм хослол дээр арилжаа хийхдээ stop loss-ийг заавал ашиглах шаардлагатай.

Арилжааны цаг

Форекс зах зээл нь Азийн, Европын, Америкийн гэсэн гурван үндсэн сесс-тэй. Эдгээр сесс давхцах үед зах зээл хамгийн идэвхтэй байдаг.

Жишээлбэл, London болон New York сесс давхцах үед EUR/USD болон GBP/USD маш идэвхтэй хөдөлдөг. Арилжаачин өөрийн цагийн боломж, стратегид нийцүүлэн хослол сонгох нь чухал.

Мэдээ, эдийн засгийн нөлөө

Зарим валютууд эдийн засгийн мэдээнээс маш их хамаардаг. Жишээлбэл, ам.долларын ханш нь Холбооны Нөөцийн Банкны (Fed) бодлогоос ихээхэн хамаардаг.

Инфляци, ажилгүйдэл, GDP зэрэг үзүүлэлтүүд нь валютын ханшид шууд нөлөөлдөг тул арилжаачид эдгээр мэдээллийг байнга хянах шаардлагатай.

4. Валютын хослол дээр хийх шинжилгээ

Форекс арилжаанд амжилттай оролцохын тулд зах зээлийг зөв шинжлэх чадвар хамгийн чухал ур чадваруудын нэг юм.

Техникийн шинжилгээ

Техникийн шинжилгээ нь үнийн график дээр тулгуурлан зах зээлийн ирээдүйн хөдөлгөөнийг таамаглах арга юм. Энэ нь зах зээлийн бүх мэдээлэл аль хэдийн үнэд шингэсэн байдаг гэсэн зарчим дээр суурилдаг.

Хамгийн түгээмэл хэрэгслүүд:

• Support & Resistance
• Trend line
• Moving Average
• RSI, MACD

Support болон resistance түвшнүүд нь зах зээлийн сэтгэл зүйн түвшинг илэрхийлдэг. Эдгээр түвшинд үнэ олон удаа хүрч, буцаж байдаг тул арилжаанд орох, гарах чухал дохио болдог.

Moving Average нь тренд тодорхойлох, RSI нь хэт худалдан авалт эсвэл хэт заралтыг илрүүлэхэд ашиглагддаг. MACD нь трендийн хүчийг хэмжихэд тусалдаг.

Суурь шинжилгээ (Fundamental analysis)

Суурь анализ нь эдийн засгийн суурь үзүүлэлтүүд дээр тулгуурлан валютын үнэлгээг тодорхойлдог.

Жишээ:

• Хүүгийн түвшин
• Инфляци
• Ажилгүйдлийн түвшин
• Төв банкны мэдэгдэл

Жишээлбэл, хэрэв тухайн улсын хүүгийн түвшин өсвөл тухайн валютын эрэлт нэмэгдэж ханш өсөх магадлалтай. Энэ мэт макро эдийн засгийн хүчин зүйлсийг ойлгох нь урт хугацааны арилжаанд чухал.

Зах зээлийн сэтгэл зүй

Зах зээл нь зөвхөн тоон мэдээлэл биш, хүний сэтгэл зүй дээр тулгуурладаг. Айдас, шунал, итгэл, эргэлзээ зэрэг нь үнийн хөдөлгөөнийг тодорхойлдог.

Жишээлбэл, гэнэтийн сөрөг мэдээ гарвал арилжаачид сандарч их хэмжээгээр зарах хандлагатай болдог. Энэ нь ханшийг огцом унагадаг.

5. Валютын хослол дээр суурилсан арилжааны стратеги

Зөв стратеги нь амжилттай арилжааны суурь юм. Гэхдээ ямар ч стратеги 100% ажиллахгүй гэдгийг ойлгох нь чухал.

Trend following стратеги

Зах зээлийн чиг хандлагыг дагаж арилжаа хийх нь хамгийн түгээмэл арга юм. Хүчтэй тренд үүссэн үед энэ стратеги өндөр үр дүнтэй байдаг.

Range trading стратеги

Үнэ тодорхой хүрээнд хэлбэлзэж байх үед ашиглах стратеги. Support дээр buy, resistance дээр sell хийх зарчимтай.

Breakout стратеги

Үнэ чухал түвшинг сэтлэх үед зах зээл хүчтэй хөдөлдөг. Энэ үед зөв орсон арилжаачин богино хугацаанд өндөр ашиг олох боломжтой.

News trading

Эдийн засгийн мэдээний дараах хөдөлгөөнийг ашиглах стратеги. Энэ нь өндөр эрсдэлтэй ч өндөр ашигтай байж болно.

Risk management

Ямар ч стратеги ашигласан эрсдэл удирдлага хамгийн чухал:

• Stop loss ашиглах
• Lot хэмжээг зөв тохируулах
• Нэг арилжаанд 1–2%-иас их эрсдэл хүлээхгүй байх

Эдгээр зарчмыг дагаж мөрдөөгүй тохиолдолд хамгийн сайн стратеги ч урт хугацаанд амжилт авчрахгүй.

Дүгнэлт

Валютын хослол нь форекс арилжааны үндэс бөгөөд үүнийг гүнзгий ойлгосноор арилжаачин зах зээлийг илүү логик, системтэй харж чаддаг болно. Зах зээл дээр амжилт гаргах нь зөвхөн сайн дохио олохоос илүүтэй, зөв хослол сонгох, зөв анализ хийх, сахилга баттай байх, эрсдэлээ удирдах зэрэг олон хүчин зүйлсийн нийлбэр юм.

Форекс бол хурдан баяжих арга биш, харин ур чадвар шаардсан мэргэжлийн орчин юм. Тиймээс тууштай суралцаж, туршлага хуримтлуулж, өөрийн стратегийг боловсруулж чадсан арилжаачид л урт хугацаанд тогтвортой ашиг олж чаддаг.

Хэрвээ та валютын хослолыг зөв ойлгож, дээрх арга барилуудыг тууштай хэрэгжүүлж чадвал форекс зах зээл дээр амжилт гаргах бүрэн боломжтой.