Та арилжааны дансаа нээж, дүн шинжилгээ хийж, оруулсан позицоо хянаж суудаг. Зах зээл таны талд эргэж, ашиг хуримтлагдаж эхлэх үед таны сэтгэлзүй савлаж эхэлдэг бөгөөд та ч тэрхүү мэдрэмжийг мэднэ. Зүрх догдлон, гараа компьютерийн дэлгэц рүү сунгаж, улмаар та позицоо хааж орхидог.

Гэтэл дараа нь зах зээл таны тавьсан тэмдэгсэн зорилтот ашгийн хэмжээнд хүрч, бүр цаашлаад явдаг. Та дэлгэцийг ширтэн сууж алдсан мэдрэмж аль эсвэл оройтсон мэдрэмжийг авдаг. Энэ явдал дахин дахин давтагдах болно гэдгийг та мэдэж байгаа. Гэхдээ дараагийн удаа мөн л тэгнэ. Яагаад? Энэ асуултын хариуг мэдэхийн тулд бид хүний сэтгэл зүй рүү гүн шумбах шаардлагатай.

Ашгийг богино хугацаанд авах хандлага нь зөвхөн туршлагагүй арилжаачдад тохиолддоггүй. Энэ бол хүний тархины сул тал бөгөөд түүнийг ойлгохгүйгээр тогтвортой ашиг олох боломж бараг байхгүй.

Хохирол ба ашгийн тэгш бус байдал — тархины хамгийн аюулт дохио

Даниел Каннеман болон Амос Тверский нар 1979 онд нэгэн туршилт явуулжээ. Тэд оролцогчдод хоёр сонголт санал болгов. Эхний сонголт: 100 хувийн магадлалтайгаар 3000 доллар авах. Хоёрдугаар сонголт: 80 хувийн магадлалтайгаар 4000 доллар авах, 20 хувийн магадлалтайгаар юу ч авахгүй. Математикийн хувьд хоёр дахь сонголт илүү ашигтай байсан. Учир нь дунджаар 3200 доллар гарах боломжтой байлаа. Гэтэл оролцогчдын дийлэнх хэсэг нь эхний сонголтыг сонгожээ. Тэд бага ашгийг тодорхой байдлаас болж сонгосон. Энэ судалгаа нь проспект онолын суурийг тавьсан бөгөөд хожим нь дээрх эрдэмтэд энэхүү судалгаагаараа нобелийн шагнал хүртсэн юм.

Форекс арилжаачийн хувьд энэ судалгаа бодитой дүр зурагтай холбоотой. Арилжаачид позицоо нээсний дараа зах зээл тэдний талд хөдлөхөд тэд нэн даруй тодорхой байдлын мэдрэмжийг хайж эхэлдэг. Би аль хэдийн 30 пипс ашигтай байна. Энэ ашгийг алдахгүйн тулд одоо хаах хэрэгтэй юу гэсэн дотоод эргэлзээ тасралтгүй явагддаг. Тэрхүү дотоод эргэлээ нь тархинаас ирдэг бөгөөд тархи нь тодорхой бус байдалд маш хүчтэй хариу үйлдэл үзүүлдэг.

Судалгаанаас харахад хүний тархи ашгийн эрэлхийллээс илүү буюу хоёр дахин хүчтэй байдлаар хохирлоос зайлсхийдэг. Энэ нь хүний хувьслын явцад хөгжсөн механизм юм. Хохирлоос зайлсхийх зөн совин нь ашиг хайхаас хамаагүй чухал байсан. Энэ зөн совин форекс зах зээлд ихэвчлэн хор уршиг авчирдаг. Учир нь зах зээл дэх тодорхой бус байдал бол амь насны аюул биш юм. Гэтэл тархи тийм байдлаар ойлгодог.

Позицоо 30 пипс ашигтайгаар хааж буй арилжаачийн тархи нь яг тэр мөчид тодорхой болон тодорхой бус байдлын хооронд сонголт хийж байгаа юм. Тодорхой 30 пипс ашиг авах уу, эсвэл магадгүй 100 пипс хүрч болох тодорхой бус зам дагах уу гэсэн асуулт тавигддаг. Тархи үргэлж тодорхой байдлыг сонгодог.

• Тодорхой ашиг авах хүсэл: Арилжааны позиц ашигтай болоход тархи нэн даруй тодорхой болгохыг хичээдэг. Энэ нь таны дүн шинжилгээний хэсэг биш бөгөөд зүгээр л биологийн хариу үйлдэл юм. Тэр хариу үйлдлийг таних нь эхний алхам.
• Хохирлын боломжийн хэт өсөлт: Позицоо нэг мөчид хаахаас нь татгалзах бүрт тархи зах зээл буцах боломжийг хэт томруулж харуулдаг. Жинхэнэ статистик магадлалаас үл хамааран ухамсар нь боломжит хохирлыг үнэлж хэтэрдэг.
• Шийдвэрийн ядаргаа ба тэсвэрлэлтийн хомсдол: Позиц нээлттэй байх цаг хугацаа нэмэгдэх тусам шийдвэр гаргах чадвар буурдаг. Энэ нь сэтгэл зүйн шахалт биш бөгөөд тархины шийдвэрийн нөөц хязгаартай байдаг бодит физиологийн процесс юм.

Каннеман иймэрхүү байдлыг Систем 1 ба Систем 2 гэж тодорхойлсон. Систем 1 нь хурдан ажилладаг, инстинктэд суурилсан бөгөөд сэтгэл хөдлөлд хянагддаг. Систем 2 нь удаан ажилладаг, логик боловсруулалт хийдэг. Арилжааны үед ялангуяа ашиг хуримтлагдаж байх үед Систем 1 Систем 2 г дарж чаддаг. Таны дүн шинжилгээний логик хариуцлага алга болж, зүгээр л тодорхой болгох хүсэл үлддэг. Энэ ойлголтгүйгээр ямар нэг техник арга хэрэгсэл хэрэглэх нь арилжааны сэтгэл зүйн асуудлыг шийдэхгүй.

Дүн шинжилгээ ба хувьслын зөрчил

Форекс арилжаанд нэгэн ойлголт өргөн дэлгэрсэн байдаг. Позицоо удаан барь. Хохирлоо хурдан хаа гэсэн уриалга. Энэ нь онолын хувьд зөв. Ихэнх мэргэжлийн арилжаачид энэ зарчмыг дагахыг оролддог. Гэтэл яагаад практикт хэрэгжихгүы байдаг вэ? Яагаад мэдэж байгаа хэрнээ тэгж чаддаггүй вэ гэсэн асуулт тавигддаг. Хариулт нь зөвхөн мэдэх тухай бус энэ нь илүүтэй тархинаас ирж буй мэдрэмжийн тайллын асуудал юм.

Дансандаа харагдаж буй тоонуудыг бид хэрхэн тайлдаг вэ гэдэг нь маш чухал. Жишээ нь арилжаачийн дансанд 10000 доллар байна. Зах зээл таны талд хөдлөж 200 доллар ашиг орж ирдэг. Тэр мөчид тархинд юу болдог вэ гэвэл тэр 200 долларыг алдах боломж тархинд одоогийн алдагдал мэт мэдрэгддэг. Учир нь тархи одоо байгаа зүйлийг хамгаалах зорилготой байдаг. 200 доллар ашиг нь одоо байгаа зүйл болж хувирсан байдаг. Тиймээс тэр ашгийг алдах магадлал нь гарааны 10000 доллараас алдах мэдрэмжтэй адил хүчтэй мэдрэгддэг.

Энэ процессийг орчуулж хэлбэл арилжааны явцад ашгийн суурь тасралтгүй шилждэг гэсэн үг юм. Та 30 пипс ашигтай болоход тархи тэр 30 пипсыг шинэ суурь гэж тодорхойлдог. Дараа нь зах зээл 10 пипс буцах үед тэр нь 10 пипс алдагдал мэт мэдрэгддэг. Яг адилхан механизм ажилладаг. Ухамсарт санаанд гарахгүй боловч тархи тэгж боловсруулдаг. Энэ шилжил хийгдэх тусам позицоо барих чадвар буурдаг.

Мэргэжлийн арилжаачид энэ механизмтай хэрхэн тэмцдэг вэ? Хамгийн чадварлаг арилжаачид арилжааны явцад дансаа хардаггүй. Тэд позицыг нээхдээ тэмдэглэсэн алдагдлын хэмжээг тогтоож, тэр хэмжээнд стоп лосс тавьж, дараа нь позицоо харахаа зогсоодог. Ашиг ч биш, хохирол ч биш. Зөвхөн арилжааны дүрэм. Энэ нь анхандаа маш хэцүү санагддаг. Учир нь хянах хүсэл нь хүний суурин хэрэгцээ юм. Хянах хүслийг бууруулж сурах нь хамгийн хүнд дасгал юм.

• Ашгийн суурийг шилжил: Позиц ашигтай болох тусам тархи шинэ суурийг тогтооно. Буцах хөдөлгөөн бүр алдагдал мэт мэдрэгдэж эхэлдэг бөгөөд энэ нь позицыг эрт хаах шийдвэрийг идэвхжүүлдэг.
• Хяналтын хуурамч мэдрэмж: Дансаа байнга харах нь хянаж байгаа мэт санагдуулдаг. Гэтэл яг эсрэгээр зах зээлийн хэлбэлзэл таны шийдвэрийг хянаж байдаг. Мэргэжлийн арилжааны хамгийн нэр хүндтэй сургамж нь дансаа байнга харна гэдэг нь хяналт биш бөгөөд сэтгэл хөдлөлийн пастка юм.
• Шагналын систем ба тархины допамин: Ашиг хуримтлагдах бүрт тархи допамин ялгаруулдаг. Тэр допамин нь позицыг барих чадварт хохирол учруулдаг. Учир нь тархи тэр допаминыг дахин авахыг хүсч позицыг хаахыг шахдаг.

Энэ бүхнийг мэдэх нь чухал боловч зөвхөн мэдэх нь хангалтгүй. Мэдлэг нь тархины автомат хариу үйлдлийг шууд зогсоодоггүй. Тэр хариу үйлдлийг зогсоохын тулд бүтэц шаарддаг. Тухайлбал арилжааны дүрэм, журнал хөтлөх, арилжааны өмнөх шийдвэрийг дараа нь бодит зан үйлтэй харьцуулах гэх мэт бүтцийг бий болгох шаардлагатай. Бүтэц нь сэтгэл хөдлөлийн нөлөөг бүр мөсөн арилгахгүй боловч шийдвэр гаргах процессыг удаашруулж Систем 2 ажиллах боломж олгодог.

Арилжааны хүрээлэл ба арилжааны соёл

Форекс арилжааны хүрээлэл онлайн орчинд маш идэвхтэй байдаг. Нийгмийн сүлжээ дэх арилжааны бүлгүүд хоногт зуун мянган мессеж солилцдог. Ихэвчлэн арилжаачид 50 пипс ашигтай позицоо харуулсан дэлгэцийн зургийг оруулна. Мянга мянган хүн дуртай гэж дарна. Коммент хэсэгт сайн хийлээ гэсэн мессежүүд дүүрнэ. Тэр арилжааны зорилт нь 200 пипс байсан нь хэзээ ч харагдахгүй. Тэр дэлгэцийн зургийг үзэж буй хэдэн мянган дагагч нь энэ ашгийг авах нь зөв юм гэсэн мессежийг авдаг.

Нийгмийн сүлжээний форекс хүрээлэл нь хамгийн их нийтлэгддэг зүйлийг сайн гэж сурталчилдаг. Хамгийн их нийтлэгддэг зүйл нь дээрхтэй ижил ашгаа бусдад харуулах юм. Зорилтот ашгийн хэмжээнд хүрэхийн өмнө позицыг хаасан тохиолдлуудыг хэн харуулдаггүй. Шинэ арилжаачид тэр контентоос суралцаж ашгийг эрт авах нь арилжааны чадвар гэж ойлгодог. Энэ алдаатай ойлголт олон жил оршин тогтносоор байна.

Форекс арилжаачдын дотор өөр нэгэн хүчтэй хүчин зүйл ажилладаг. Санал сэтгэгдэлээ хуваалцах хэрэгцээ. Нэгэн арилжаачин EURUSD ашигтай байна гэсэн мессеж орвол бусад гишүүд нэн даруй тэр саналыг баталгаажуулахыг хүсдэг. Коммунити дээр бусдын үзэл бодол нь ашиг авах шийдвэрийг хурдасгадаг. Учир нь нийгмийн баталгаажуулалт хүсэх хэрэгцээ нь зах зээлийн дүн шинжилгээнээс давуу болдог. Хэн нэгнийхтэй санал нийлэх нь таатай. Нийлэхгүй байх нь тааламжгүй. Тиймээс тэдний саналыг дагаж позицоо хаадаг.

Бусдын саналаар арилжаа хийж байгаа хүн нь зах зээлийн дүн шинжилгээнд биш бусдын сэтгэл хөдлөлд тулгуурлан шийдвэр гаргаж байна. Энэ арилжааны журнал дахь хамгийн аюулт загвар юм.

Гэхдээ коммунити бүхэлдээ хортой биш. Мэргэжлийн арилжааны хүрээллүүд нь позицын зохицуулалт хянах чадварыг дэмждэг. Алдагдсан арилжааг харуулж дүн шинжилгээ хийж байгаа гишүүд элбэг. Гол нь ямар хүрээлэлд оролцож байгаагаас маш их хамаардаг. Хэрэв таны хүрээлэл зөвхөн ашигтай арилжааг л харуулдаг бол тэр нь таны арилжааны ухамсарт дам байдлаар хор хүргэж байгаа юм. Хүрээллийн чанарыг элсэхээсээ өмнө тодорхойлж болно. Алдагдлыг хэлэлцдэг үү. Дүн шинжилгээ хийдэг үү. Зөвхөн ашгийн дэлгэцийн зургийг нийтэлдэг үү. Хариулт нь таны нэгдэхийг хүсэж буй хүрээллийн чанарыг харуулна.

• Контентын хазайлт: Хүрээлэлд харагддаг ашиг, дэлгэцийн зургууд нь бодит арилжааны үр дүнгийн ердөө жижиг хэсгийг л харуулдаг. Хохирлын тохиолдол тэр хэмжээнд харагдахгүй тул шинэ арилжаачийн ухамсарт хазайсан дүр зураг бүрддэг.
• Нийгмийн баталгаажуулалтын хүч: Бусдын сайшаал хүлээх хэрэгцээ нь арилжааны дүн шинжилгээнд саад учруулдаг. Арилжааны шийдвэр бусдын батлах шаардлагагүй учир нийгмийн баталгаажуулалтаас бие даасан шийдвэр гаргах чадвар нь мэргэжлийн тэмдэг юм.

Мэргэжлийн арилжаачдын ихэнх нь нийгмийн сүлжээний форекс хүрээлэлд идэвхтэй оролцдоггүй. Тэд хүрээллийн нөлөөг ойлгодог бөгөөд тэр нөлөөнөөс бие даасан шийдвэр гаргах бүтцийг бий болгосон. Тэдний ихэнх нь арилжааны журнал хөтөлдөг. Арилжааны өмнөх дүн шинжилгээгээ бичдэг. Позиц хааснаасаа хойш тэр дүн шинжилгээтэй харьцуулдаг. Энэ процесс нь нийгмийн нөлөөнөөс хамааралгүй бие даасан арилжааны ухамсарыг бий болгодог.

Эрт хаах болон бүтцийн шийдэл

Позицоо эрт хаалтын асуудлыг шийдэхийн тулд эхлэж тоон шинжилгээ хийх шаардлагатай. Хэдэн арилжааны аль нь эрт хаагдсан вэ. Тэдгээрийг хааснаас хойш зах зээл хэр хол явсан вэ. Зах зээлийн хөдөлгөөн нь анхны зорилтод хүрсэн үү. Хэрэв таны арилжааны журнал байхгүй бол энэ шинжилгээг хийх боломжгүй. Тиймээс арилжааны журнал нь зөвхөн мэдэглэл хөтлөх хэрэгсэл биш бөгөөд өөрийгөө тасралтгүй шинжлэх хамгийн чухал хэрэгсэл юм.

Арилжааны журналд ямар мэдээлэл байх шаардлагатай вэ гэвэл позиц нээх үеийн дүн шинжилгээ бичдэг. Яагаад энэ арилжаанд оров. Зорилтот ашгийн хэмжээ хэд вэ. Зогсоох алдагдлын хэмжээ хэд вэ. Позицоо хаасны дараа хэд хоногийн дараа тэр арилжааны цааш явсан байдлыг бичдэг. Позицоо барьсан бол яаж болох байсан вэ. Энэ харьцуулалт нь маш хэцүү. Учир нь алдсан ашгийг харах нь болзошгүй тул хүн ямар нэг зүйлийг тайлбарладаг. Гэхдээ тэр тайлбарыг ч бичих хэрэгтэй. Тайлбарлах зуршил нь өөрийгөө мэдэх ухамсарыг хөгжүүлдэг.

Техник шийдлийн тухайд арилжааны ертөнцөд гурван үндсэн хандлага байдаг. Эхний хандлага нь хагас позиц хаах арга юм. Позиц ашигтай болоход зорилтот хэмжээний тал хэсгийг авч үлдсэнийг хэсэгт хааз барьдаг. Энэ арга нь тодорхой болгох хүслийг хэсэгт хангаж бусдыг нь үргэлжлүүлэх боломж олгодог. Энэ нь компромисс шийдэл бөгөөд тархины тодорхой болгох хүслийг дандаа тэмцэхийн оронд тэр хүслийг хэсэгт хэрэгжүүлж бусад хэсгийг хөтлөх боломж олгодог.

Хоёрдугаар хандлага нь хоцролтой зогсох арга юм. Зах зээлийн хөдөлгөөн таны талд явах тусам стоп лоссыг өмнөх чухал цэгийн ард шилжүүлдэг. Энэ арга нь позицыг харах хэрэгцээг бууруулдаг. Учир нь стоп лосс автоматаар шилждэг бол та ямар ч ашиг алдахгүйг мэдэж болно. Зөвхөн одоогийн зогсоох тааз хаана байгааг мэддэг болно. Тэр нь тодорхой байдлын мэрэгцээг хангадаг.

Гуравдугаар хандлага нь хамгийн хэцүү. Позиц нээхийн өмнө дүн шинжилгээний хүрээнд зорилтот ашгийн хэмжээ болон зогсоох алдагдлын хэмжээг тогтоож позицын явцад ямар нэг шийдвэр гаргахгүй байх арга юм. Позиц нь тэжгэмдэг зогсоох хаазад хүрэх хүртэл ямар ч шийдвэр байхгүй. Энэ хандлага нь хамгийн дисциплинтэй арилжаачид хэрэглэдэг бөгөөд суралцах хугацаа хамгийн урт шаарддаг. Учир нь позицыг харахгүй байх нь хянах хүслийг бүрэн зогсоох шаардлагатай учир энэ дасгал маш хэцүү.

• Арилжааны журнал болон дараах шинжилгээ: Позиц хааснаас хойш зах зээлийн цааш явсан байдлыг хянах нь эрт хаалтын бодит хохирлыг тоогоор харуулдаг. Тоон нотолгоо нь сэтгэл хөдлөлийн зөвтгөлийн эсрэг хамгийн хүчтэй хамгаалалт юм.
• Арилжааны дүрмийн автоматжуулалт: Стоп лосс болон тэжгэмдэг зогсоох хааз автоматаар тогтоох нь позицын явцад шийдвэр гаргах хэрэгцээг бууруулдаг. Автоматжуулалт нь Систем 1 ийн нөлөөг хязгаарладаг хамгийн практик арга замуудын нэг юм.

Бүтцийн шийдэл дангаараа хангалтгүй. Сэтгэл зүйн хандлага ч зэрэгцэн хөгжих шаардлагатай. Тухайлбал арилжаа тус бүрийн үр дүн бус арилжааны журналаас гарах статистик дундаж дүнг амжилтын хэмжүүр болгох. Нэг арилжааны ашиг эсвэл хохирол биш зуун арилжааны дундаж үр дүн дэх байр суурь. Энэ хандлага нь нэг арилжааны үр дүнгийн нөлөөг эрс бууруулдаг. Нэг арилжааны хохирол нь нийт арилжааны 1 хувийн дундаж байдаг бол тэр хохирол сэтгэл зүйн хувьд тийм чухал мэт санагдахгүй болдог. Гэхдээ энэ хандлагыг хэрэгжүүлэхийн тулд арилжааны журнал хангалттай том байх шаардлагатай. Хамгийн багадаа 50 гаруй арилжааны тэмдэглэл байх ёстой.

Дараагийн чухал хэсэг нь арилжааны цаг хугацааны хүрээ юм. Эрт хаалт нь ихэнх тохиолдолд богино хугацааны давтамжтай арилжааны үед хамгийн хурц гарч ирдэг. Учир нь богино хугацааны давтамжтай арилжааны дэлгэц дээр зах зээлийн хэлбэлзэл хурдан харагддаг. Тэр хурдан хэлбэлзэл нь тодорхой болгох хүслийг өдөөдөг. Дунд хугацааны давтамжтай арилжааны үед позицыг нэг хэдэн өдрийн турш барьдаг. Тэр хугацаанд богино хугацааны хэлбэлзлийн нөлөө буурдаг. Тиймээс арилжааны цаг хугацааны хүрээ өргөссөөр байдаг тул сэтгэл зүйн хандлага харьцангуй хялбарчлагддаг байдал мэргэжилтнүүдийн туршлагаас харагдана.

Гэхдээ цаг хугацааны хүрээ өргөжүүлэх нь бүх арилжааны хэв маягт тохиромжтой биш. Хэрэв таны арилжааны стратеги богино хугацааны хэлбэлзлийг ашигладаг бол дунд хугацааны давтамжид шилжих нь тухайн стратегид нийцэхгүй болж болно. Тиймээс цаг хугацааны хүрээг өргөжүүлэхийн өмнө стратегийн логикийг дахин шалгах шаардлагатай. Хэрэв стратеги дунд хугацааны давтамжид ажилладаг бол тэрхүү давтамж нь сэтгэл зүйн хандлагыг ч дэмжинэ гэж ойлгож болно.

Дүгнэлт

Та ашигтай арилжаагаа эрт хаадаг нь таны мэдлэг дутмагийн шинж биш. Арилжааны системийн алдаа ч биш. Энэ нь хүний тархины суурин ажиллагааны логик үр дүн юм. Тодорхой болгох хүсэл нь хувьслын явцад бидэнд заяагдсан. Ашгийн суурийн шилжлэх нь тархины бодит процесс юм. Гэхдээ эдгээр механизмыг ойлгосноор тэдгээрийн эсрэг бүтцийг бий болгох боломж нээгддэг.