Форекс зах зээл бол дэлхийн хамгийн идэвхтэй санхүүгийн зах зээлүүдийн нэг. Өдөр бүр хэдэн их наяд ам.долларын арилжаа явагддаг энэ зах зээлд зөвхөн том банк, санхүүгийн байгууллагууд оролцдог байсан үе аль хэдийн өнгөрсөн. Өнөөдөр интернет болон онлайн брокер платформуудын ачаар хэн ч бага хөрөнгөөр форекс арилжаа эхлэх боломжтой болсон.

Гэхдээ “бага мөнгөөр арилжаа хийх боломжтой” гэдэг нь “хялбар ашиг олно” гэсэн үг огт биш. Ялангуяа шинэ трейдерүүд хөшүүрэг (leverage) ашиглах үедээ эрсдэлийг буруу тооцоолж дансаа богино хугацаанд алдах нь элбэг. Тиймээс бага зардлаар форекс арилжаа хийхийн тулд зөвхөн платформ сонгох эсвэл данс нээхээс илүү эрсдэлийн удирдлага, хөшүүргийн зөв хэрэглээ, арилжааны сахилга бат чухал болдог.

Энэ нийтлэлд бид бага зардлаар форекс арилжаа хийх бодит арга, хөшүүргийг хэрхэн оновчтой ашиглах, мөн шинэ трейдерүүдийн гаргадаг нийтлэг алдаа зэргийг дэлгэрэнгүй тайлбарлах болно.

Форекс арилжааг бага зардлаар эхлүүлэх боломжтой юу?

Форекс зах зээлд оролцохын тулд заавал их хэмжээний хөрөнгө шаардлагатай гэсэн ойлголт олон хүнд байдаг. Гэвч орчин үеийн онлайн брокер системүүдийн ачаар энэ ойлголт ихээхэн өөрчлөгдсөн. Олон брокер компаниуд $10, $50, эсвэл $100-аас эхлэх боломжтой жижиг данс санал болгодог.

Мөн микро болон нано лотын арилжаа гарч ирснээр трейдерүүд маш бага хэмжээний арилжаа хийж сурч эхлэх боломжтой болсон. Өөрөөр хэлбэл зах зээл дээр хэдэн мянган долларын хэмжээтэй арилжаанд оролцохын тулд заавал тийм хэмжээний мөнгө дансандаа байлгах шаардлагагүй болсон.

Гэхдээ энэ боломжийг бүрдүүлж өгдөг хамгийн чухал механизм бол хөшүүрэг (leverage) юм. Хөшүүрэг нь брокер таны хөрөнгийг олон дахин өсгөж тооцоолон арилжаанд ашиглах боломж олгодог. Үүний ачаар бага хөрөнгөтэй трейдерүүд ч том зах зээлд оролцох боломжтой болдог.

Гэсэн хэдий ч форекс арилжаанд амжилттай байхын тулд зөвхөн хөшүүрэг ашиглах биш, харин зардлаа хянах, арилжааны сахилга баттай байх, эрсдэлийг зөв удирдах нь илүү чухал байдаг.

Форекс арилжаанд гарах үндсэн зардлууд

Форекс арилжаа хийх үед зарим зардлууд зайлшгүй гардаг. Хэрэв та бага зардлаар форекс арилжаа хийхийг хүсвэл эдгээр зардлын бүтэц, хэрхэн үүсдэгийг ойлгох нь маш чухал.

1. Spread (спрэд)

Spread гэдэг нь тухайн валютын хослолын худалдан авах үнэ (Ask) болон зарах үнэ (Bid)-ийн хоорондох зөрүү юм. Энэ нь брокер компаниудын хамгийн түгээмэл орлогын эх үүсвэр болдог.

Жишээ нь EUR/USD валютын хослол дээр:

Bid үнэ 1.1000
Ask үнэ 1.1002

Энэ тохиолдолд spread нь 2 pip байна. Трейдер зах зээлд орсон даруйдаа spread хэмжээгээр бага зэрэг алдагдалтай эхэлдэг гэсэн үг. Тиймээс spread их байх тусам арилжааны зардал өсдөг.

Бага данстай трейдерүүдийн хувьд spread-ийн нөлөө илүү мэдэгдэхүйц байдаг. Ялангуяа богино хугацааны арилжаа хийдэг хүмүүсийн хувьд spread өндөр байх нь ашигт ажиллагааг бууруулж болдог.

Иймээс ихэнх туршлагатай трейдерүүд бага spread-тэй валютын хослол дээр төвлөрөхийг зөвлөдөг. Тухайлбал EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY зэрэг major currency pairs нь зах зээл дээр хамгийн өндөр ликвидитэй байдаг тул spread ихэвчлэн хамгийн бага байдаг.

2. Комисс

Зарим брокер компаниуд spread-ийг маш бага байлгадаг боловч оронд нь арилжаа бүр дээр комисс авдаг. Ийм төрлийн дансыг ихэвчлэн ECN account гэж нэрлэдэг.

Энэ төрлийн данс нь зарим трейдерүүдэд ашигтай байж болох ч арилжааны хэв маягаас ихээхэн шалтгаална. Жишээлбэл өдөрт олон удаа богино хугацааны арилжаа хийдэг скальперүүдэд комисс хуримтлагдаж том зардал болж хувирч болдог.

Тиймээс бага данстай трейдерүүд брокер сонгохдоо зөвхөн spread бус комиссийн бүтэц, нийт арилжааны зардал ямар байгааг харьцуулж харах хэрэгтэй байдаг.

3. Swap буюу overnight fee

Хэрэв та арилжаагаа нэг өдрөөс илүү хугацаанд нээлттэй байлгавал swap буюу overnight fee тооцогддог. Энэ нь тухайн валютын хослолын хүүгийн зөрүүн дээр үндэслэн тооцогддог төлбөр юм.

Зарим тохиолдолд swap эерэг буюу ашигтай байж болно. Гэхдээ ихэнх тохиолдолд энэ нь нэмэлт зардал болдог. Ялангуяа хэд хоног, хэдэн долоо хоногийн турш позици барьдаг трейдерүүдэд swap нэлээд нөлөөлж болно.

Иймээс бага зардлаар арилжаа хийхийг хүсвэл:

• богино хугацааны арилжаа хийх
• эсвэл swap free данс ашиглах

гэх мэт сонголтыг авч үзэж болно.

Хөшүүрэг (Leverage) гэж юу вэ?

Форекс арилжаанд хөшүүрэг гэдэг ойлголт маш чухал байр суурь эзэлдэг. Хөшүүрэг нь трейдерүүдэд дансанд байгаа мөнгөнөөсөө илүү хэмжээний арилжаа хийх боломжийг олгодог.

Жишээлбэл 1:100 leverage ашиглаж байгаа тохиолдолд таны дансанд байгаа 1 доллар зах зээл дээр 100 долларын арилжаанд ашиглагдана гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл брокер таны арилжааны боломжит хэмжээг 100 дахин нэмэгдүүлж тооцож өгдөг.

Жишээ авч үзье.

Хэрэв таны дансанд $100 байгаа бөгөөд 1:100 leverage ашиглаж байгаа бол та онолын хувьд $10,000 хүртэлх хэмжээний арилжаанд оролцох боломжтой болно.

Энэ механизм нь бага хөрөнгөтэй трейдерүүдэд том зах зээлд оролцох боломж олгодог учраас форекс зах зээл жижиг хөрөнгө оруулагчдад нээлттэй болсон гол шалтгаануудын нэг юм.

Гэхдээ энд маш чухал нэг зүйл бий. Хөшүүрэг ашиг олох боломжийг нэмэгдүүлдэгтэй адил алдагдлыг ч мөн адил нэмэгдүүлдэг. Тиймээс leverage-ийг буруу ашиглавал данс маш богино хугацаанд устах эрсдэлтэй байдаг.

Бага данстай трейдерүүдэд тохирох хөшүүргийн стратеги

Шинэ трейдерүүдийн хамгийн түгээмэл гаргадаг алдаа бол боломжит хамгийн өндөр leverage ашиглах явдал байдаг. Жишээлбэл 1:500 leverage ашиглаад том хэмжээний лот нээх нь зах зээл бага зэрэг хөдөлсөн ч дансанд маш их дарамт үүсгэдэг.

Тиймээс бага хөрөнгөтэй трейдерүүд leverage-ийг ашиглахдаа илүү болгоомжтой, төлөвлөгөөтэй байх хэрэгтэй.

1. Бага лот ашиглах

Форекс зах зээлд арилжааны хэмжээг лотоор хэмждэг. Стандарт лот нь 100,000 нэгж валюттай тэнцдэг бол мини болон микро лот нь үүнээс илүү жижиг хэмжээтэй байдаг.

Шинэ трейдерүүдийн хувьд micro lot (0.01) ашиглах нь хамгийн аюул багатай арга байдаг. Энэ хэмжээгээр арилжаа хийсэн тохиолдолд зах зээл нэг pip хөдөлөхөд дансанд ойролцоогоор 10 цент орчим өөрчлөлт ордог.

Ийм жижиг хөдөлгөөн нь зах зээлийг ойлгож сурах, стратегиа турших, сэтгэлзүйгээ хянахад маш тохиромжтой байдаг. Харин том лотоор шууд арилжаа хийх нь туршлагагүй трейдерүүдийн хувьд ихэвчлэн алдагдалд хүргэдэг.

2. Дансны 1–2%-ийн эрсдэлийн дүрэм

Мэргэжлийн трейдерүүдийн дунд түгээмэл хэрэглэгддэг нэг дүрэм бол нэг арилжаанд дансны 1–2%-иас их эрсдэл гаргахгүй байх зарчим юм.

Жишээлбэл таны дансанд $200 байгаа бол нэг арилжаанд алдах боломжит дүн $2–$4 байх ёстой гэсэн үг. Энэ нь хэд хэдэн дараалсан алдагдал гарсан ч данс бүхэлдээ устахаас хамгаалж өгдөг.

Форекс арилжаанд алдагдал бол зайлшгүй тохиолддог зүйл. Гэхдээ эрсдэлийг хязгаарлаж чадвал трейдер урт хугацаанд зах зээл дээр үлдэж, туршлага хуримтлуулах боломжтой байдаг.

3. Stop loss заавал ашиглах

Stop loss бол форекс арилжаанд эрсдэлийг хянах хамгийн чухал хэрэгслүүдийн нэг юм. Энэ нь зах зээл тодорхой хэмжээнээс илүү эсрэг хөдөлсөн тохиолдолд арилжааг автоматаар хааж алдагдлыг хязгаарлаж өгдөг.

Олон шинэ трейдерүүд stop loss ашиглахгүйгээр арилжаа хийдэг. Тэд зах зээл буцаад эргэж ирнэ гэж найдаж позицио удаан хугацаанд нээлттэй үлдээдэг. Гэвч зах зээл үргэлж буцаж ирдэггүй бөгөөд ийм тохиолдолд алдагдал хурдан өсдөг.

Ялангуяа leverage ашиглаж байгаа үед stop loss байхгүй бол данс богино хугацаанд margin call болж болдог. Тиймээс бага данстай трейдерүүдийн хувьд stop loss ашиглах нь бараг зайлшгүй шаардлага гэж хэлж болно.

Бага зардлаар форекс арилжаа хийх 7 практик зөвлөмж

1. Бага spread-тэй брокер сонгох

Брокер сонголт бол форекс арилжааны зардалд шууд нөлөөлдөг хамгийн чухал хүчин зүйлүүдийн нэг юм. Spread бага байх тусам трейдер зах зээлд орж гарах бүрдээ бага төлбөр төлнө гэсэн үг.

Ялангуяа өдөрт олон удаа арилжаа хийдэг трейдерүүдийн хувьд spread-ийн ялгаа урт хугацаанд маш их зөрүү үүсгэдэг. Зарим брокерууд анх харахад spread бага мэт боловч бодит зах зээлийн үед spread огцом нэмэгдэх тохиолдол байдаг. Тиймээс зөвхөн сурталчилгаанд бус, бодит арилжааны нөхцөлийг харьцуулж үзэх нь чухал байдаг.

2. Major валютын хослол дээр төвлөрөх

Форекс зах зээл дээр олон арван валютын хослол байдаг ч бүх хослолууд ижил нөхцөлтэй байдаггүй. Зарим хослолууд дээр spread өндөр, хөдөлгөөн огцом, ликвидити бага байдаг.

Харин EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY зэрэг major currency pairs нь дэлхийн хамгийн их арилжаалагддаг валютын хослолууд юм. Эдгээр хослолууд дээр зах зээлийн оролцогчид маш олон байдаг тул хөдөлгөөн нь харьцангуй тогтвортой, spread бага байдаг.

Шинэ трейдерүүд олон хослол зэрэг арилжаалах гэж оролдохын оронд эхлээд 1–2 гол хослол дээр төвлөрч зах зээлийн зан төлөвийг ойлгож сурах нь илүү үр дүнтэй байдаг.

3. Илүүдэл арилжаа хийхгүй байх

Overtrading буюу хэт олон арилжаа хийх нь шинэ трейдерүүдийн хамгийн түгээмэл алдаануудын нэг юм. Зах зээл байнга хөдөлж байдаг тул зарим хүмүүс хөдөлгөөн бүр дээр арилжаа хийхийг оролддог.

Гэвч мэргэжлийн трейдерүүд зах зээл дээр байнга оролцохыг хичээдэггүй. Тэд тодорхой стратеги, тодорхой нөхцөл бүрдэхийг хүлээж байгаад арилжаа хийдэг.

Өдөрт хэдхэн чанартай сетап олж арилжаа хийх нь санамсаргүй олон арилжаа хийхээс хавьгүй илүү үр дүнтэй байдаг.

4. Demo дансаар стратеги турших

Форекс зах зээлд шууд бодит мөнгөөр арилжаа хийхээс өмнө demo account ашиглах нь маш чухал алхам юм. Demo данс нь бодит зах зээлийн нөхцөлтэй ижил орчинд виртуал мөнгөөр арилжаа хийх боломж олгодог.

Энэ нь платформ хэрхэн ажилладагийг ойлгох, график унших дадал суулгах, өөрийн арилжааны стратегийг туршихад маш хэрэгтэй байдаг. Олон туршлагатай трейдерүүд шинэ стратеги туршихдаа хүртэл demo данс ашигладаг.

5. Мэдээний үеэр болгоомжтой арилжаа хийх

Форекс зах зээлд эдийн засгийн томоохон мэдээнүүд гарсан үед ханш огцом хэлбэлзэх нь түгээмэл байдаг. Жишээлбэл АНУ-ын ажилгүйдлийн тайлан, инфляцийн мэдээ, төв банкны хүүгийн шийдвэр зэрэг мэдээлэл зах зээлд хүчтэй нөлөөлдөг.

Ийм үед зах зээл маш хурдан хөдөлж, spread гэнэт нэмэгдэх, slippage үүсэх зэрэг эрсдэлүүд гарч болно. Бага данстай трейдерүүд ийм өндөр хэлбэлзэлтэй үед арилжаа хийхдээ илүү болгоомжтой байх шаардлагатай.

6. Trading journal хөтлөх

Амжилттай трейдерүүдийн нийтлэг зуршлуудын нэг бол арилжааны тэмдэглэл хөтлөх явдал юм. Trading journal-д арилжаа бүрийнхээ шалтгаан, стратеги, үр дүнг тэмдэглэж үлдээх нь маш хэрэгтэй.

Ингэснээр трейдер өөрийн давтагддаг алдааг олж харах, ямар стратеги илүү үр дүнтэй байгааг ойлгох боломжтой болдог. Урт хугацаанд энэ дадал нь арилжааны ур чадварыг мэдэгдэхүйц сайжруулдаг.

7. Урт хугацаанд бодох

Форекс арилжаанд орж буй олон хүн богино хугацаанд их ашиг олохыг хүсдэг. Гэвч бодит байдал дээр амжилттай трейдерүүд ихэвчлэн олон жилийн туршлага хуримтлуулж байж тогтвортой ашигтай болдог.

Тиймээс бага данстай эхэлсэн трейдерүүдийн гол зорилго нь дансаа хурдан өсгөх бус, харин зах зээл дээр удаан хугацаанд үлдэх байх ёстой. Туршлага, сахилга бат, стратеги зэрэг нь цаг хугацааны явцад бий болдог ур чадварууд юм.

Шинэ трейдерүүдийн гаргадаг нийтлэг алдаа

Хэт өндөр хөшүүрэг ашиглах

Leverage өндөр байх тусам боломжит ашиг өсдөг мэт санагддаг ч бодит байдал дээр эрсдэл ч мөн адил өсдөг. Шинэ трейдерүүд ихэвчлэн leverage-ийг ашиглахдаа дансны хэмжээндээ тохирсон эрсдэлийг тооцдоггүй.

Ийм нөхцөлд зах зээл бага зэрэг эсрэг хөдөлсөн ч данс хурдан устах эрсдэлтэй болдог.

Stop loss ашиглахгүй байх

Stop loss ашиглахгүй арилжаа хийх нь бараг эрсдэлийн удирдлагагүй арилжаа хийж байгаатай адил юм. Зах зээл хэзээ ч бүрэн таамаглах боломжгүй учраас алдагдлыг хязгаарлах механизм заавал хэрэгтэй байдаг.

Стратегигүй арилжаа

Зарим трейдерүүд график хараад шууд таамгаар арилжаа хийдэг. Гэвч стратегигүй арилжаа нь урт хугацаанд тогтвортой ашиг авчрах боломж маш бага байдаг. Зах зээл дээр амжилттай байхын тулд тодорхой дүрэм, төлөвлөгөөтэй байх шаардлагатай.

Дүгнэлт

Форекс зах зээлд оролцохын тулд заавал их хэмжээний хөрөнгө шаардлагатай биш. Орчин үеийн брокер платформууд болон leverage ашиглах боломжийн ачаар бага хөрөнгөөр форекс арилжаа эхлэх боломж бүрдсэн.

Гэхдээ хөшүүрэг нь зөв ашиглавал боломж, буруу ашиглавал эрсдэл болдог хоёр талтай хэрэгсэл юм. Тиймээс амжилттай арилжаа хийхийн тулд зөвхөн leverage бус risk management, stop loss, стратеги, сахилга бат зэрэг зүйлсийг давхар анхаарах шаардлагатай.

Хэрэв трейдер бага данстай байсан ч зардлаа хянаж, эрсдэлийг зөв удирдаж чадвал форекс зах зээл дээр удаан хугацаанд тогтвортой арилжаа хийх бүрэн боломжтой байдаг. Урт хугацаанд бодож, туршлагаа шат дараатай нэмэгдүүлснээр бага хөрөнгөөс эхэлсэн ч илүү тогтвортой өсөлтөд хүрэх боломж бий.